Het lampje brandt weer. Je koffiezetapparaat wil ontkalkt worden, en in de winkel sta je voor een schap waar hetzelfde klusje 1,99 euro of 12,99 euro kost. De fabrikant van je apparaat wil het liefst dat je zijn eigen flesje koopt, de kenner in je omgeving zweert bij Durgol, en Kruidvat zet er een huismerk naast voor de prijs van een kop koffie. Ik heb ze niet naast elkaar in mijn machine gegooid, dus dit is geen test. Wel heb ik uitgezocht wat er in die flessen zit, wat je per ontkalkbeurt kwijt bent en wanneer het huismerk gewoon volstaat.
Wat Kruidvat nu in het schap heeft
Op de productpagina van Kruidvat staat de eigen ontkalker vandaag voor 1,99 euro per fles van 250 milliliter, dat is 7,96 euro per liter. Het middel werkt op basis van melkzuur en is volgens Kruidvat geschikt voor koffiezetapparaten, waterkokers, espressoapparaten en padmachines. Klanten geven het op de site gemiddeld een 4,8 van 5, op basis van vijftig beoordelingen. In hetzelfde schap staat de HG citroenzuur koffiemachine-ontkalker, 500 milliliter voor 5,99 euro, en afhankelijk van de winkel de ontkalker van Philips voor de Senseo.
Aan de bovenkant van de markt zit Durgol. De fabrikant vraagt op zijn eigen site 12,99 euro voor een fles Swiss Espresso van 500 milliliter, goed voor vier ontkalkbeurten van 125 milliliter, en claimt dat het middel tot tien keer sneller werkt dan standaardontkalkers en geen bezinksel achterlaat. Per beurt kom je dan op ruim drie euro, tegen minder dan een euro bij het huismerk als je een halve fles per keer gebruikt.
Waarom het zuur uitmaakt
Alle ontkalkers doen hetzelfde: een zuur lost de kalk op die het hete water in je apparaat achterlaat. Het verschil zit in wélk zuur, en hoe agressief het is voor de onderdelen waar het langs komt. Melkzuur, zoals in de Kruidvat-fles, is mild en ruikt nauwelijks; het heeft wat meer tijd nodig, maar is vriendelijk voor rubber en kunststof. Citroenzuur, in de HG-fles, werkt sneller en is spotgoedkoop, maar kan bij zwaar verkalkte apparaten een wit laagje achterlaten dat je met een extra spoelbeurt weg moet krijgen. En gewone schoonmaakazijn? Die werkt ook, maar veel fabrikanten van padmachines en volautomaten raden hem in de handleiding af, omdat het zuur de rubbers en afdichtingen aantast. Bovendien ruik je hem nog drie koppen koffie lang.
Dat is meteen de reden dat de dure merken duurder zijn. Durgol en de fabrikantenmiddelen zijn afgestemd op de smalle leidingen en kleppen van moderne espressomachines, waar schuim en bezinksel voor storingen zorgen. Voor zo’n apparaat van vijfhonderd euro of meer vind ik drie euro per ontkalkbeurt goed besteed, zeker als de fabrikant de garantie koppelt aan het gebruik van zijn eigen middel. Kijk dat na in de handleiding voordat je afwijkt.
Wanneer het huismerk gewoon volstaat
Voor een gewoon filterapparaat, een waterkoker of een padmachine van een paar tientjes is het verhaal anders. Daar zit geen ingewikkeld leidingwerk in, en daar doet een mild zuur precies wat het moet doen. Dan is het huismerk van Kruidvat een logische keuze: goedkoop, weinig geur, en volgens de klanten die het beoordeelden doet het zijn werk. Zo pak je het aan:
- Lees de dosering op de fles en houd je eraan. Meer zuur maakt het niet sneller, wel agressiever.
- Laat de oplossing in een filterapparaat halverwege een half uur staan, zet dan het programma af en laat het vervolgens doorlopen.
- Spoel daarna minstens twee keer met een vol reservoir schoon water. Dit is de stap die iedereen overslaat en waardoor de eerste koffie na het ontkalken naar niks smaakt.
- Doe de waterkoker meteen mee met hetzelfde middel, dat scheelt een fles.
Hoe vaak, en waarom het per huis verschilt
Het lampje op je apparaat telt bekers, niet kalk. Hoe vaak je écht moet ontkalken hangt af van de hardheid van je kraanwater, en die verschilt flink per regio. We legden eerder uit waarom kalk zich in het ene huis veel sneller afzet dan in het andere; wie hard water heeft, mag het lampje dus serieus nemen, en wie zacht water heeft kan er rustig een paar weken overheen laten gaan. Een simpele check: kijk in de waterkoker. Zit daar een witte korst op de bodem, dan zit die ook in je koffiezetapparaat.
Dezelfde afweging maakten we eerder bij vaatwastabletten van Action, Lidl en Kruidvat: het huismerk is zelden slechter, het is vooral eenvoudiger. Voor een ontkalker geldt dat net zo. Dure merken kopen zekerheid voor dure machines; voor de rest van het aanrecht is 1,99 euro genoeg.
