Zodra het vroeg donker wordt, gaat hier en daar weer een geurkaars aan. Gezellig, maar is het ook gezond? Het Amerikaanse Good Housekeeping legde die vraag op 1 november voor aan onderzoekers, en hun antwoord is genuanceerder dan je misschien verwacht. Het Nederlandse Longfonds is een stuk strenger. Hieronder lees je waar ze het over eens zijn, waar ze verschillen en wat je thuis gewoon kunt doen.
Wat er in de lucht komt als je een kaars brandt
Elke brandende kaars geeft roet, fijnstof en vluchtige organische stoffen af, of er nu geur in zit of niet. Dat zegt Meghan Rebuli, toxicoloog aan de University of North Carolina. Volgens haar laten de meeste studies die normaal gebruik thuis nabootsen zien dat de hoeveelheden ruim onder de grens van zorg blijven. Paraffinekaarsen en kaarsen met geur kunnen wel iets meer afgeven, maar ook die niveaus vindt ze waarschijnlijk geen groot probleem.
Longarts Daniel Croft van het University of Rochester Medical Center kijkt er net wat anders naar. Hij wijst erop dat langdurig fijnstof inademen in onderzoek samenhangt met astma-aanvallen, verergering van COPD en hart- en vaatproblemen. Die studies gaan meestal niet over kaarsen zelf. De open vraag is dus of een kaars genoeg uitstoot om daaraan bij te dragen. Zijn samenvatting is dat de dosis het vergif maakt, en die dosis hangt af van het aantal kaarsen, hun grootte, hoe lang ze branden en hoe groot je kamer is.
Dat laatste maakt de vraag ook zo lastig. Een harde grens bestaat namelijk niet: geen enkele studie heeft vastgesteld hoeveel kaarsen in een niet-geventileerde kamer van een bepaalde grootte schade geven.
Waarom het ene advies zoveel strenger klinkt dan het andere
Lees je alleen het Amerikaanse stuk, dan kun je gerust verder branden. Lees je het Longfonds, dan niet. In december 2024 riep de longorganisatie via Hart van Nederland op om helemaal te stoppen met echte kaarsen, en noemde ze geurkaarsen zelfs nog minder gezond dan gewone. Kaarsenmaker Bolsius sprak dat toen tegen en stelde dat de klachten vooral bij goedkope kaarsen spelen.
Dat verschil is goed te begrijpen als je kijkt wie er praat. Het Longfonds komt op voor mensen met longziekten, die volgens de organisatie als eerste last krijgen van fijnstof. De geruststellendste stem in het Amerikaanse artikel komt van het Research Institute for Fragrance Materials, een onderzoeksinstituut uit de geurwereld dat zelf meewerkte aan de studies die het aanhaalt. Dat maakt de cijfers niet fout, maar het is wel goed om te weten. Croft zelf waarschuwt in hetzelfde stuk dat je dit niet moet lezen als “kaarsen zijn veilig”, omdat het onderzoek nog loopt.
De eerlijke conclusie is dus dat een kaars af en toe in een geluchte kamer voor de meeste mensen waarschijnlijk geen groot risico is, maar dat het bewijs niet af is. Heb je astma of allergieën, of ben je zwanger, dan raden beide experts aan om extra op te letten en de blootstelling klein te houden.
Zo brand je kaarsen met zo min mogelijk gedoe
De meeste tips kosten niets. Dit zijn de adviezen uit het artikel van Good Housekeeping, aangevuld met wat het Longfonds zegt over ventileren.
- Zorg voor verse lucht. Croft noemt ventilatie de belangrijkste factor. Volgens een studie uit 2021 die hij aanhaalt kost het evenveel moeite om de CO2 van twee kaarsen weg te ventileren als die van één volwassene van zo’n 80 kilo. Het Longfonds adviseert roosters open tijdens het branden en een raam open als de kaars uit is.
- Knip de lont voor je aansteekt. Een kortere lont geeft een kleinere vlam, en dus minder rook en roet.
- Zet een timer. Rebuli raadt aan om niet langer dan een paar uur achter elkaar te branden.
- Doof de vlam in plaats van blazen. Met een kaarsendover of door de lont met een oud botermes in de vloeibare was te duwen en weer rechtop te zetten, komt er minder rook vrij.
- Hang niet boven de kaars. Even diep inademen boven de vlam is dus geen goed idee.
- Doe liever minder kaarsen tegelijk. Dat volgt uit het dosisverhaal van Croft: meer kaarsen is meer uitstoot.
- Laat nooit iets onbewaakt branden. Doof de kaars als je de kamer uitgaat of naar bed gaat.
Een luchtreiniger met HEPA-filter haalt volgens Croft wel deeltjes uit de lucht, maar geen gassen. Daarvoor is een koolstoffilter nodig, en dat moet je regelmatig vervangen. Loden lonten zijn in de Verenigde Staten volgens Rebuli verleden tijd. Over de Nederlandse winkels zegt ze niets, dus kijk bij twijfel op de verpakking.
Wil je de sfeer of de geur?
Dat is misschien wel de handigste vraag om jezelf te stellen. Gaat het je om het lichtje, dan geeft een ledkaars hetzelfde effect zonder vlam. We keken eerder al naar de ledkaarsen van de Action. Gaat het om de geur, dan is een waxwarmer een optie die Croft zelf noemt: de was smelt zonder dat er iets brandt. Ook kun je je huis lekker laten ruiken zonder geurkaarsen.
En blijf je gewoon bij je favoriete geurkaars? Dan hoef je daar van deze experts geen schuldgevoel over te hebben. Met een open rooster, een korte lont en een timer haal je er al veel uit. Hoe je zo’n kaars ook nog langer laat meegaan, lees je in ons stuk over de geurkaarsen van de Action.
