Wie deze weken ’s ochtends de gordijnen opendoet, ziet het vaak meteen: druppels op de binnenkant van het raam en een natte strook onderaan het kozijn. Dat is condens, en het is in de herfst heel gewoon. Lastiger is wat er op de vensterbank staat. Daar loopt het water namelijk naartoe, en daar begint de schade. Good Housekeeping zette op 28 oktober een lijstje online van spullen die je nu van de vensterbank haalt, opgesteld door huishoudredacteur Katie Mortram van de Britse editie. Ik heb dat lijstje vertaald naar een Nederlandse vensterbank, met erbij waarom juist die spullen kwetsbaar zijn en wat je doet om het vocht weg te krijgen.
Waarom juist de vensterbank nat wordt
Warme, vochtige lucht uit je huis koelt af zodra hij tegen het koude glas komt. Op dat moment kan de lucht het vocht niet meer vasthouden en slaat het neer als druppels, het zogeheten dauwpunt. Het raam is het koudste vlak in de kamer, en alles wat er vlak tegenaan of eronder staat krijgt dat water als eerste. Dat het nu meer is dan in de zomer, komt doordat de nachten kouder zijn, de ramen dichter blijven en we binnen koken, douchen en was drogen.
Condens op zich is dus geen teken dat er iets mis is met je huis. Het wordt pas een probleem als het vocht blijft staan. Een plek die elke ochtend nat is en niet opdroogt, is precies waar schimmel zich thuis voelt.
Deze vijf dingen haal je weg
1. Fotolijstjes. Volgens Good Housekeeping kan het vocht via de kieren in het lijstje naar binnen trekken, waardoor een foto na verloop van tijd golft en vervormt. Blijft er water onder het lijstje staan, dan kan ook het lijstje zelf schimmelen. Een lijstje van acryl is beter afgesloten, maar ook niet waterdicht. Het makkelijkste is de foto’s een paar maanden op een kast of dressoir te zetten.
2. Planten. Dit is de lastigste, want planten staan juist voor het licht in de vensterbank. Toch drogen de aarde en de pot bij veel condens heel traag op na het water geven, en dan krijg je wortelrot en de bekende kleine rouwvliegjes. Een blad dat tegen het koude glas leunt kan bovendien zwart en slap worden. Het advies is de plant iets van het raam af te zetten, op een tafeltje of plantenstandaard ernaast. Dan krijgt hij nog steeds licht, maar zit hij niet meer tegen de natte ruit.
3. Boeken. Papier trekt vocht snel op. Eerst worden de bladzijden golvend, daarna volgen zwarte schimmelvlekjes en een muffe geur, en die krijg je er volgens Good Housekeeping bijna niet meer uit. Zet boeken op een droge, koele plek, en liefst ook uit de volle zon, want die verbleekt de kaften.
4. Veel losse spulletjes. Een vensterbank vol potjes, kaarsenhouders en decoratie zorgt ervoor dat de lucht rond het raam niet kan stromen. Het vocht droogt dan niet op en blijft hangen tussen de spullen, met kans op schimmel op het kozijn en de muur ernaast. Kies voor een of twee dingen in plaats van een hele rij, en laat ruimte tussen het raam en wat er staat. Dat geldt trouwens ook voor kussens en plaids in een zitvensterbank, die net als papier het vocht opzuigen.
5. Dikke gordijnen op de vensterbank. Gordijnen houden de warmte binnen, maar als ze ’s nachts op de vensterbank liggen, sluiten ze het vocht in tegen het glas. De warmte uit de kamer komt er niet meer bij, waardoor er nog meer condens ontstaat. Hang ze zo dat ze vrij boven of voor de vensterbank vallen en schuif ze overdag helemaal open. Gordijnen die elke ochtend nat zijn, kunnen zelf ook gaan schimmelen.
Wat je doet tegen het vocht zelf
Spullen weghalen voorkomt schade, maar het water blijft komen zolang er veel vocht in huis is. Twee dingen helpen het meest. Het eerste is ventileren, en dat is iets anders dan af en toe een raam open. Het RIVM omschrijft ventileren als het de hele dag door verversen van de binnenlucht met buitenlucht, bijvoorbeeld via roosters boven het raam of een klepraampje. Die roosters laat je dus ook in de herfst open, juist wanneer de gordijnen dicht zijn. Daarnaast raadt het RIVM aan om af en toe te luchten door ramen en deuren tien tot vijftien minuten wijd tegen elkaar open te zetten. Na het douchen en koken is daar een goed moment voor.
Het tweede is het water elke ochtend weghalen voordat het in het kozijn trekt. Met een doek kan dat, maar een raamzuiger gaat sneller en laat geen strepen achter. Wat je van zo’n apparaatje kunt verwachten, lees je in mijn test van de raamzuiger van Lidl tegen condens. Veeg daarna ook even het kozijn en de vensterbank droog, want daar blijft het meeste water liggen.
Plak je in de winter raamisolatiefolie op enkel glas, dan wordt de binnenkant van het raam minder koud en zie je vaak ook minder druppels. En zie je condens tussen de twee glasplaten van dubbel glas, dan heeft dat niets met ventileren te maken. Dan is het glas lek en helpt alleen vervangen.
Mijn eigen vuistregel voor deze tijd van het jaar is simpel. Op de vensterbank staat alleen wat tegen een beetje water kan, zoals een stenen pot, een glazen vaas of een ledkaarsje. Al het andere krijgt tot het voorjaar een plekje verderop in de kamer.
