Een grootverpakking vaatwastabletten van een huismerk kost een fractie van wat je voor een A-merk neertelt, en er staat op vrijwel elke doos hetzelfde beloofd: all-in-1, glansspoelmiddel en zoutfunctie inbegrepen, schittert zonder voorspoelen. Toch komt de ene pan er schoon uit en de andere met een grijze waas.
Ik heb de huismerken van Action, Lidl en Kruidvat naast elkaar gelegd om te kijken waar ze werkelijk van elkaar verschillen, en wat ik zie is dit: het verschil zit veel minder in het merk dan in het type tablet, je water en je programma. Voor je een doos van zestig stuks in je kar legt, is dat handig om te weten.
Wat er eigenlijk in een tablet zit
Elke vaatwastablet doet vier dingen tegelijk, en die vier zijn los van elkaar te herkennen op het etiket.
- Enzymen breken eiwit en zetmeel af. Dat is het deel dat aangekoekte kaas, ei en havermout aanpakt. Amylase en protease zijn de namen die je op de ingrediëntenlijst tegenkomt.
- Bleekmiddel op zuurstofbasis haalt kleur weg: thee- en koffieaanslag, tomatensaus in een plastic bakje. Op de lijst staat het meestal als natriumpercarbonaat of als “zuurstofbleekmiddel”.
- Waterontharder vangt kalk op zodat het vuil niet terugslaat op je glazen. Dat is de zoutfunctie in een all-in-1.
- Glansspoelcomponent zorgt dat water van je glas afloopt in plaats van erop op te drogen. Dat is wat het verschil maakt tussen droog en schoon, en droog met vlekken.
Wat je op een goedkoop tablet het vaakst mist, is niet het schoonmaakvermogen maar de hoeveelheid enzymen en het glansspoelcomponent. Vandaar dat huismerken het over het algemeen prima doen op gewoon vuil en het laten afweten op twee specifieke punten: aangekoekte eiwitresten en glasglans.
Waar de drie in de praktijk van elkaar verschillen
Het eerste dat opvalt als je de dozen naast elkaar houdt, is dat de aanduiding “all-in-1” niets zegt over de sterkte. Lidl verkoopt onder eigen merk zowel een basisvariant als een uitgebreidere all-in-1, en dat scheelt merkbaar. Kruidvat heeft doorgaans meerdere niveaus in het schap staan, van een eenvoudige tablet tot een variant met extra ontvettende werking. Action zit met zijn huishoudlijn vooral op het instapniveau, en dat is precies waar je het aan merkt zodra er iets echt vies de machine in gaat.
Twee praktische verschillen die niets met schoonmaken te maken hebben maar wel met je humeur:
De folie. De meeste tabletten zitten in een oplosbaar folie dat je er niet af hoeft te halen. Dat folie lost alleen op boven een bepaalde temperatuur. Draai je vaak een eco- of kort programma van 45 graden, dan kan er een velletje op je bestek achterblijven. Merk je dat, dan haal je het folie er gewoon zelf af, of je kiest een merk dat de tablet naakt levert.
De grootte. Compacte tabletten zijn niet zwakker, ze zijn geconcentreerder. Maar ze passen wel beter in het bakje, en een tablet die klem zit of half uit het bakje steekt lost onregelmatig op. Dat is een reëler probleem dan de meeste mensen denken.
Het punt waar het echt aan ligt: je water
Als je vaat er dof uit komt, is de kans groot dat het niet aan het tablet ligt maar aan de hardheid van je kraanwater. In een deel van Nederland is het water zo hard dat de zoutfunctie van een all-in-1 tablet het simpelweg niet bijhoudt, hoe duur dat tablet ook is. Dan is losse vaatwasserzout bijvullen effectiever dan overstappen op een duurder merk. Ik schreef eerder al waarom kalk zich in het ene huis veel sneller afzet dan in het andere, en dat verhaal geldt hier één op één.
De check is simpel: kijk op de site van je drinkwaterbedrijf wat de hardheid in jouw postcode is, en stel de waterhardheid in je vaatwasser daarop in. Dat is een instelling die bij de meeste machines nog op de fabriekswaarde staat, en die klopt zelden.
Wanneer een goedkoop tablet tekortschiet
Op basis van hoe deze tabletten zijn samengesteld, kun je vrij goed voorspellen waar het misgaat. Drie situaties:
De aangekoekte ovenschaal. Ingedroogd eiwit en gebakken kaas vragen enzymen én tijd. Een instaptablet op een kort programma redt dat niet. Laat zo’n schaal een half uur weken in heet water met een scheut afwasmiddel en zet hem daarna op een intensief programma, dan hoeft je tablet het werk niet alleen te doen. Voor het zwaardere geval schreef ik eerder hoe je een aangebrande pan schoonmaakt zonder de bodem te beschadigen.
Glazen die dof worden. Meestal water, soms het programma. Dunne glazen horen op een kort of glasprogramma met lagere temperatuur, want doffe wijnglazen zijn vaak niet vuil maar aangetast, en dat komt nooit meer goed.
Thee-aanslag in mokken. Dat is bleekmiddelwerk en dat werkt slecht onder de 50 graden. Ecoprogramma’s zijn daar de boosdoener, niet je tablet.
Wat ik zou kopen
Mijn advies na het naast elkaar leggen: koop het huismerk, maar niet de allergoedkoopste variant in het schap. Het verschil tussen een instaptablet en de all-in-1 van hetzelfde huismerk is een paar cent per wasbeurt, en dat is precies het geld waar de enzymen en het glansspoelmiddel van betaald worden. Het verschil tussen die all-in-1 en een A-merk is veel groter in prijs dan in resultaat.
En doe dit voordat je een doos van zestig koopt: haal eerst een kleine verpakking en draai er een week mee, met jouw water, jouw machine en jouw programma’s. Een tablet die bij je buurvrouw geweldig werkt kan bij jou tegenvallen, puur omdat er andere kalk uit de kraan komt. Bevalt het, dan pas de grootverpakking. Dat is de goedkoopste manier om erachter te komen, en je zit niet een half jaar vast aan iets waar je vaat dof van wordt.
