Er zijn twee soorten mensen bij de wasmachine. De ene draait alles op 40 graden omdat dat altijd zo is gegaan, de andere durft niet lager omdat het dan vast niet schoon wordt. Good Housekeeping zette gisteren zeven dingen op een rij die je volgens hun testlab altijd koud zou moeten wassen, en dat rijtje is de moeite waard, ook al staan de programma’s op een Nederlandse machine net even anders. Want de winst zit hier niet alleen in je stroomrekening, maar vooral in hoe lang je kleding meegaat.
Wat er op dat lijstje staat
Het gaat om donkere en felgekleurde kleding, fijne was zoals kant, zijde en satijn, sportkleding, badkleding, gebreide truien, kledingstukken met een vlek erin en denim. Wie dat rijtje leest, ziet dat er twee verschillende redenen door elkaar lopen, en dat helpt om te onthouden waarom het werkt.
De eerste reden is kleur. Warm water maakt dat kleurstof loslaat, en die kleurstof gaat vervolgens ergens anders heen, meestal naar het lichtste kledingstuk in de trommel. Dat is waarom een donkere spijkerbroek na twintig warme wasbeurten grauw is en waarom die ene rode sok zoveel schade kan aanrichten. De tweede reden is vezel. Elastaan in sportkleding en badkleding verliest bij warmte zijn veerkracht, en wol en andere gebreide vezels krimpen of verliezen hun vorm. Noah Pinsonnault van het testlab van Good Housekeeping zegt het kort samengevat zo, koud water is de mildere keuze, omdat kleurstof dan minder snel loslaat en vezels minder snel krimpen of hun rek verliezen.
Bij vlekken ligt het net anders. Warm water kan een onbehandelde vlek juist vastzetten in de vezel, en dat geldt vooral voor alles met eiwit erin, zoals bloed, melk en ei. Begin dus koud, en ga pas warmer als de vlek er echt uit is. Welk middel bij welke vlek hoort staat in ons overzicht over vlekken uit textiel halen.
Koud bestaat op een Nederlandse machine eigenlijk niet
Hier zit meteen het vertaalprobleem. Amerikaanse machines hebben een knop met cold, warm en hot, waarbij cold gewoon het koude kraanwater is. Een Nederlandse machine verwarmt zelf en begint meestal bij 20 of 30 graden. Lees koud in dat rijtje dus als het laagste programma dat jouw machine heeft, in de praktijk 20 of 30 graden.
Dat werkt, omdat wasmiddel al jaren op die temperaturen is gemaakt. De enzymen die vet en eiwit afbreken doen hun werk juist bij lagere temperaturen en worden bij hoge temperaturen minder effectief. Gebruik wel vloeibaar wasmiddel als je koud wast, want poeder lost bij 20 graden lang niet altijd goed op en dat zie je terug als witte resten op donkere kleding. En vul de trommel niet tot de rand, want koud wassen vraagt om ruimte en beweging om hetzelfde te doen.
Een paar praktische dingen helpen mee. Keer gebreide truien en spijkerbroeken binnenstebuiten voordat ze de trommel in gaan, dat scheelt in kleurverlies en in pilling. Stop bh’s, panty’s en alles met bandjes in een waszakje. En kies voor sportkleding een wasmiddel zonder wasverzachter, want verzachter legt een laagje op de vezel waardoor synthetisch textiel juist zweetlucht vasthoudt.
Wat het op je energierekening scheelt
De cijfers voor Nederland komen van Milieu Centraal, en die zijn concreter dan je zou verwachten. Wie altijd op 40 graden wast met het ecoprogramma verbruikt volgens hun overzicht over de wasmachine ongeveer 150 kilowattuur per jaar. Met een gemiddelde stroomprijs van 21 cent per kilowattuur zit je daarmee rond de 30 euro per jaar aan alleen die machine. Wassen op 30 graden is volgens dezelfde bron twee tot drie keer goedkoper dan op 40 graden, en drie tot vier keer goedkoper dan op 60.
Het grootste deel van die stroom gaat namelijk niet naar het draaien van de trommel maar naar het verwarmen van het water. Wie een paar wasjes per week van 40 naar 30 graden brengt, haalt er dus een reële besparing uit zonder ook maar iets anders te veranderen. Het ecoprogramma helpt daarbij, dat wast langer op een lagere temperatuur en komt gemiddeld een kwart zuiniger uit dan het gewone katoenprogramma bij dezelfde stand.
En wanneer je juist wel warm moet wassen
Koud wassen is geen geloof, en er zijn situaties waarin 60 graden gewoon nodig is. Milieu Centraal noemt daarbij hygiëne als reden, dus vaatdoekjes en dweilen, kleding bij een besmettelijke ziekte in huis en beddengoed bij een allergie voor huisstofmijt. Het ecoprogramma is daar niet geschikt voor, want dat haalt die temperatuur niet lang genoeg om het doel te dienen.
De machine zelf heeft het ook nodig. Draai ongeveer een keer per maand een lege was op 60 graden of hoger met bleekmiddel of een middel dat daarvoor bedoeld is. Wie altijd koud wast, laat zeepresten en vet achter in de trommel, het rubber en de afvoer, en dat is precies waar die muffe lucht vandaan komt waar mensen dan weer geurmiddelen tegen gaan kopen. Laat de deur en het zeepbakje tussen de wasjes door openstaan, dan droogt de trommel en komt die lucht er niet in.
De rest van je was mag met een gerust hart naar beneden. Handdoeken en beddengoed zijn de uitzondering die veel mensen warm blijven doen en daar valt ook wat voor te zeggen, al is het bij nieuwe handdoeken vooral de eerste wasbeurt die telt, zoals we eerder beschreven in het stuk over nieuwe handdoeken wassen. Verder is mijn ervaring dat vrijwel niemand na twee maanden nog terug wil naar 40 graden, simpelweg omdat zwarte kleding zwart blijft.
