Er is één schoonmaakprobleem waar ik nooit meteen het goede antwoord op had, en dat is de geur van kattenpies. Je dept, je schrobt, je zet er de hele middag een raam voor open, en twee dagen later ruik je het weer zodra het buiten vochtig wordt. Dat ligt niet aan hoe hard je hebt gepoetst. Dat ligt aan wat er in kattenurine zit.
Good Housekeeping zette er deze week een stuk over online met advies van schoonmaakexperts, en het komt neer op één middel dat de meeste mensen niet in huis hebben. Voordat ik daar kom, eerst waarom al die huismiddelen het niet redden, want dat is de reden dat je erin blijft hangen.
Waarom die geur steeds terugkomt
Kattenurine bestaat uit meerdere stoffen. Het grootste deel daarvan lost gewoon op in water, dus dat neem je met een doek en wat sop keurig mee. Alleen zit er ook urinezuur in, en dat vormt kristallen die juist niet in water oplossen. Die kristallen blijven in de vezels van je tapijt, in de vulling van je bank of in de voeg zitten, ook als het oppervlak schoon aanvoelt en er niets meer te zien is.
Zolang het droog is merk je daar weinig van. Wordt de lucht vochtiger, bijvoorbeeld door regen, door de was die binnen hangt of door de verwarming die aanslaat, dan komen die kristallen weer los en ruik je het opnieuw. Dat is ook precies waarom mensen denken dat hun kat er nóg een keer heeft geplast terwijl dat helemaal niet zo hoeft te zijn.
En er speelt nog iets. Zolang jouw kat de plek zelf kan ruiken, is de kans groter dat hij er weer gaat. Een plek die niet echt schoon is, blijft voor de kat een toilet. Je bent dus niet alleen bezig met jouw neus.
Azijn, groene zeep en soda, wat ze wel en niet doen
Azijn is het advies dat je overal leest en het is niet helemaal onzin. Azijn neutraliseert de scherpe ammoniaklucht die vrijkomt als ureum wordt afgebroken, dus direct na het schoonmaken ruik je verbetering. Alleen breekt azijn het urinezuur niet af, en dat is nou juist het deel dat blijft zitten. Vandaar die terugkeer na een paar dagen.
Groene zeep, allesreiniger en soda doen ongeveer hetzelfde. Ze halen de vlek en het oplosbare deel weg, en ze laten de kristallen met rust. Bij een lichte vloer zie je dan niets meer, wat het extra verraderlijk maakt.
Wat je echt moet laten staan is een schoonmaakmiddel met ammonia erin. Ammoniak is precies waar kattenurine naar ruikt, dus je wast de plek niet schoon, je zet er voor je kat een bordje bij. Lees dus even het etiket voordat je iets uit het schoonmaakkastje pakt. En stoom is hier ook geen vriend, want hitte kan het eiwit juist vastzetten in de vezel.
Wat wel werkt
Het antwoord is een enzymatische reiniger, ook wel enzymreiniger genoemd. Carolyn Forté, jarenlang hoofd van het schoonmaaklab van Good Housekeeping, zegt er in dat artikel over dat de beste manier om de geur voorgoed kwijt te raken een vlekverwijderaar met enzymen is. Die enzymen knippen organisch materiaal zoals urine in kleinere stukken, waardoor ook het urinezuur wordt afgebroken in plaats van alleen weggespoeld. Daarmee verdwijnt de geur voor jou én voor je kat, en dat laatste maakt de kans kleiner dat hij die plek nog een keer uitkiest.
Je koopt zo’n middel bij een dierenspeciaalzaak zoals Pets Place of Welkoop, bij de meeste tuincentra en bij de drogist. Let op het woord enzymen of enzymatisch op de verpakking, want er staat van alles in het schap met het woord geurverwijderaar erop dat gewoon een parfum is dat eroverheen gaat. Een middel dat lekker ruikt is niet hetzelfde als een middel dat iets afbreekt.
Wat je verder nodig hebt is overzichtelijk.
- Een rol keukenpapier of oude handdoeken om zoveel mogelijk op te nemen
- Een enzymatische reiniger, bij voorkeur met een sproeikop
- Een schone doek die je vochtig kunt maken
- Een handdoek om de plek mee af te dekken
- Baking soda, ook wel natriumbicarbonaat, voor voegen
- Wegwerphandschoenen, want je gaat toch deppen
Per ondergrond pak je het anders aan
Op tapijt of een vloerkleed begin je met opnemen en niet met wrijven. Leg er keukenpapier op en druk aan, tot er nauwelijks meer vocht in komt. Wrijven duwt het juist dieper de vezel in. Daarna spuit je de enzymreiniger erop tot de plek echt verzadigd is, want het middel moet net zo diep komen als de urine is gegaan. Dep daarna met een schone vochtige doek, leg er een vochtige handdoek overheen en laat het staan. Good Housekeeping houdt daarvoor tot twaalf uur aan, en dat lijkt lang maar die tijd hebben de enzymen nodig.
Op een bank kijk je eerst of de hoezen eraf kunnen. Zo ja, dan gaan ze meteen in de was of naar de stomerij, hoe eerder hoe beter. Kan dat niet, dan gebruik je hetzelfde middel en dezelfde werkwijze als op tapijt. Zit het diep in het schuim van een zitkussen, dan wordt het lastig en is een professionele meubelreiniging de eerlijkste oplossing. Bij andere vlekken op stof heb ik eerder op een rij gezet welke vlek om welk middel vraagt, want met één fles kom je er nooit.
Op hout hangt het af van de afwerking. Heeft je vloer een laklaag, dan heb je geluk en is opnemen met keukenpapier en daarna schoonmaken met een vloerreiniger voor hout genoeg. Is er een donkere of verkleurde vlek ontstaan, dan is de urine door de laklaag heen gekomen en is een vakman schakelen het verstandigst, want dan zit het in het hout zelf.
Op tegels is het opnemen en poetsen met een tegelreiniger, klaar. Tenzij het in de voeg is getrokken, en dat is meestal precies wat er gebeurt. Maak dan een dikke pasta van water en baking soda, wrijf die in de voeg, laat hem drogen en veeg hem weg. Bij ongeglazuurde tegels kan een verkleuring achterblijven en dan heb je een reiniger nodig die op kalkaanslag en verkleuring werkt.
En als het blijft gebeuren
Schoonmaken is het halve werk. Plast je kat structureel buiten de bak, dan zit daar meestal een reden achter. PetMD noemt onder meer medische problemen, een bak die niet schoon genoeg is, een bak die moeilijk te bereiken is, een nieuw merk kattenbakvulling dat de kat niet bevalt en spanning in huis.
Zelf zou ik bij een kat die het ineens gaat doen altijd eerst de dierenarts bellen voordat ik aan het opvoedkundige deel begin. Blaasproblemen komen vaker voor dan mensen denken, en een kat die pijn heeft bij het plassen legt dat verband snel met de bak en gaat die vervolgens mijden. Dan ben je met een fles enzymreiniger bezig terwijl er iets anders aan de hand is.
