Wasverzachter is voor veel mensen een vaste stap. Dopje erbij, klepje dicht, klaar. En bij een groot deel van je was is dat prima. Alleen zit er in je wasmand een handvol dingen waarbij je met dat dopje precies kapotmaakt waar je voor betaald hebt. Ik ben er zelf pas achter gekomen toen mijn handdoeken na een jaar het water niet meer opnamen en ik dacht dat ze gewoon op waren.
Het Amerikaanse Good Housekeeping zette zes van die gevallen op een rij, met Noah Pinsonnault van het testinstituut van dat blad als bron. De uitleg die hij geeft is steeds dezelfde en dat maakt het makkelijk te onthouden. Wasverzachter legt een smerende laag om de vezel heen. Bij een handdoek of een sportshirt is juist die vezel het hele product.
De zes waar het misgaat
Het rijtje loopt van voor de hand liggend tot verrassend, en eerlijk gezegd zat ik bij nummer drie ook fout.
- Handdoeken. Je zou denken dat wasverzachter een handdoek zachter maakt, en dat voelt de eerste keer ook zo. Maar die laag om de vezels vermindert volgens Pinsonnault op den duur het vermogen om water op te nemen. Een handdoek die niet meer droogt is geen handdoek meer.
- Brandwerende kleding. Denk vooral aan pyjama’s van kinderen die op het label een brandvertragende afwerking hebben staan. Wasverzachter kan de werking van die afwerking verminderen. Hier is het wasvoorschrift op het label leidend, niet je gewoonte.
- Microvezeldoekjes. Dit is de mijne. De laag die wasverzachter achterlaat zit de fijne vezels in de weg die stof en vocht juist moeten vasthouden. Een microvezeldoekje dat door de verzachter is gegaan, smeert in plaats van dat het poetst.
- Sportkleding. Bijna alles wat je voor het sporten koopt heeft een vochtafvoerende werking. Die zit in de synthetische vezel zelf, en een laagje eromheen belemmert het transport van vocht van je huid naar buiten. Dan sta je in een shirt dat plakt terwijl je voor het tegenovergestelde betaalde.
- Waterdichte buitenkleding. Niet elke regenjas reageert hetzelfde, dus hier geldt echt eerst het label lezen. Wasverzachter kan wel in de weg zitten bij de afwerkingen en membranen die zo’n jas waterafstotend maken.
- Witte was. Wasverzachter laat resten achter op de stof, en te vaak gebruiken kan volgens Pinsonnault op termijn bijdragen aan vergeling of vergrijzing. Precies het effect waar je bij wit het hardst tegen vecht.
Wat je dan wel doet
De eenvoudigste oplossing is ook de goedkoopste, namelijk niets. Handdoeken, sportkleding en microvezel worden niet slechter van een wasje zonder verzachter, ze worden er alleen minder geurig van in de kast. Dat laatste is waar de meeste mensen het voor doen, en daar is een andere weg voor.
Een scheut schoonmaakazijn in het vakje van de wasverzachter werkt bij handdoeken goed. Het spoelt zeepresten uit en laat geen laag achter, en na het drogen ruik je er niets meer van. Schoonmaakazijn haal je bij de supermarkt, de Action of het Kruidvat en het kost bijna niets. Gebruik het niet bij elke was en niet in combinatie met bleekmiddel, en houd het weg bij machines waar de fabrikant het afraadt.
Bij sportkleding is een wasmiddel dat speciaal voor synthetische vezels is gemaakt de betere keuze, want dat pakt de geur aan die zich in de vezel nestelt. Wie thuis sport en een paar vaste setjes draagt, merkt het verschil binnen een maand.
Wil je toch geur in je was, dan is wasparfum een aparte categorie. Dat is geen verzachter en legt geen smerende laag om de vezel, het voegt alleen geur toe. Voor handdoeken en sportkleding is dat dus een stuk minder problematisch, al blijft mijn advies om het bij microvezel helemaal achterwege te laten.
Een handdoek die al niks meer opneemt
Stel dat je dit leest en denkt, dat verklaart mijn badlakens. Dan is er nog iets te redden. Was ze een keer zonder wasmiddel op zestig graden met een flinke scheut schoonmaakazijn in het verzachtervakje, en daarna nog een keer met een schepje soda in de trommel. De eerste wasbeurt haalt de opgebouwde laag los, de tweede spoelt hem eruit. Daarna op de lijn of kort in de droger, want droogtrommelen maakt de lussen weer los.
Bij mij nam een stapel handdoeken van drie jaar oud na die behandeling weer gewoon water op. Niet als nieuw, wel bruikbaar. En het scheelde een aankoop, wat mij eerlijk gezegd meer plezier deed dan de handdoeken zelf.
Let meteen even op je machine. Wasverzachter laat ook daar resten achter, vooral in het laatje en in de rubberen rand van de deur. Een wasverzachterlucht die muf wordt is bijna altijd opgehoopt product en geen kapotte machine. Het laatje uitnemen en onder de warme kraan schoonborstelen kost vijf minuten en scheelt een hoop gedoe.
Waar het bij nieuwe spullen al begint
Bij handdoeken gaat het vaak al mis bij de eerste was. Nieuwe handdoeken hebben nog een fabrieksafwerking op de vezel en die moet eruit voordat ze goed water opnemen. Wij schreven eerder op wat er bij nieuwe handdoeken wassen wel en niet helpt, en ook daar is de conclusie dat wasverzachter het probleem verergert in plaats van oplost. Ga je meteen bij het eerste wasje met een dop verzachter aan de slag, dan stapel je twee lagen op elkaar.
Nog iets wat samenhangt, en dat merk je aan je energierekening. Veel van deze spullen kunnen prima op een lage temperatuur. Er is behoorlijk wat textiel dat je koud kunt wassen, en juist bij sportkleding en gekleurd goed gaat dat samen met het weglaten van de verzachter.
Eén kanttekening hoort erbij. Good Housekeeping is een Amerikaans blad en de merken en machines daar zijn niet altijd de onze. De vezels wel, en daar gaat dit over. Maar het advies dat Pinsonnault er zelf steeds bij zet geldt hier net zo goed. Lees het wasvoorschrift in het kledingstuk voordat je ergens van uitgaat, want dat label weet meer van dat ene stuk textiel dan welk lijstje ook.
