De eerste echt koude avonden zijn er, en de thermostaat gaat omhoog. Precies op dat moment wil je niet ontdekken dat de radiator in de slaapkamer koud blijft of dat de ketel een storing geeft. Good Housekeeping zette op 12 november vijf checks op een rij voor het eerste stookmoment, met de belofte dat je er een halfuur mee bezig bent. Alleen is dat lijstje geschreven voor Amerikaanse huizen met een luchtverwarming en filters in de ketel. De meeste Nederlandse huizen hebben een cv-ketel met radiatoren, en dan kijk je naar andere dingen. Ik heb de vijf punten daarom vertaald naar ons huis, met het advies van Milieu Centraal en de brandweer erbij.
1. De waterdruk op de ketel
In het Amerikaanse lijstje staat het luchtfilter bovenaan. Bij een cv-ketel is de waterdruk het eerste waar je naar kijkt. Op de meter of het display van je ketel zie je hoeveel druk er op het systeem staat. Milieu Centraal raadt aan om dat een paar keer per jaar te controleren en de ketel bij te vullen als de druk te laag is. Hoe dat bij jouw ketel gaat en welke druk goed is, staat in de handleiding. Die verschilt per merk, dus pak hem er echt even bij.
Moet je steeds opnieuw bijvullen, dan is er iets aan de hand. Volgens Milieu Centraal kan veel drukverlies wijzen op lekkende leidingen, en dan laat je een monteur kijken.
2. Lucht uit de radiatoren
Tikt of borrelt de verwarming, of blijft een radiator bovenaan koud terwijl hij onderaan warm is? Dan zit er lucht in. Milieu Centraal adviseert om een wat oudere installatie een paar keer per jaar te ontluchten, zodat hij goed en stil blijft werken. Dat doe je door het ontluchtingskraantje op de radiator even open te draaien tot er water komt in plaats van lucht. Houd een doekje of bakje klaar.
Ontluchten en bijvullen horen bij elkaar. Haal je lucht uit het systeem, dan daalt de druk. Kijk daarom na het ontluchten nog een keer op de meter van de ketel.
3. De koolmonoxidemelder en frisse lucht
Dit punt staat in het Amerikaanse lijstje en geldt hier net zo goed. Koolmonoxide ruik en zie je niet. Volgens de brandweer overlijden er in Nederland elk jaar 5 tot 10 mensen aan een koolmonoxidevergiftiging, en belanden er honderden in het ziekenhuis. De eerste klachten lijken op griep, met hoofdpijn, misselijkheid en vermoeidheid.
Hang een melder in elk geval in de ruimte waar je ketel, geiser, kachel of open haard staat. De brandweer raadt een melder aan met NEN-EN 50291 op de verpakking, het liefst een die vijf tot tien jaar meegaat. Druk nu op de testknop. En schrijf met watervaste stift op de voorkant wanneer je hem hebt opgehangen en wanneer hij vervangen moet worden, dat vergeet je anders gegarandeerd.
Ventileren hoort er ook bij, juist als het koud is en je alles dicht wilt doen. De brandweer adviseert dag en nacht een rooster of klepraam open. Je hoeft je ramen niet wijd open te zetten.
4. Radiatoren vrij en stofvrij
Good Housekeeping wil dat je kijkt of er geen kleed of meubel voor de roosters van de luchtverwarming staat. Bij ons gaat het om de radiatoren. Een bank pal ervoor of lange gordijnen die eroverheen vallen houden de warmte tegen. Milieu Centraal zegt het simpel: houd radiatoren en convectoren vrij, zodat de warme lucht kan circuleren, en stof ze regelmatig af. Dat laatste is goed voor de lucht in huis en de radiator geeft zijn warmte beter af.
Pak er een lange radiatorborstel of de stofzuiger met een smal mondstuk bij. Je schrikt soms van wat er tussen de lamellen zit, zeker na een zomer waarin niemand ernaar keek.
5. Kijk, luister en ruik
De laatste check uit het Amerikaanse lijstje is een rondje langs het toestel zelf, zonder het open te maken. Dat werkt hier ook. Brandt er een vlam die je kunt zien, dan hoort die blauw te zijn. Een geel-oranje vlam wijst volgens de brandweer op te weinig zuurstof. Zie je roest, roet of corrosie, bel dan een gecertificeerde installateur.
Let in de eerste dagen ook op wat je hoort en ruikt. Dan DiClerico van het testlab van Good Housekeeping rook bij het opstarten van zijn verwarming steeds een vreemde lucht, en dat bleek een lekkende brander. Rare geluiden of luchtjes zijn vaak het eerste teken dat er iets mis is.
Onderhoud laat je wel aan een vakman over. Milieu Centraal adviseert een oudere ketel elk jaar te laten nakijken. Bij een moderne ketel is om de twee jaar meestal genoeg, in overleg met je installateur. Sinds 1 april 2023 mogen alleen bedrijven met een CO-vrij-certificaat aan gastoestellen werken.
En de thermostaat?
Kijk tot slot of de batterijen van je thermostaat nog goed zijn, want een lege thermostaat op de eerste koude ochtend is geen pretje. Milieu Centraal noemt 19 graden in de woonkamer als voorbeeld, en adviseert alleen de kamers te verwarmen die je gebruikt. Wil je per kamer regelen, dan lees je in mijn stuk over de slimme thermostaatknoppen van de Action in welk huis die echt iets doen. Met deze vijf punten afgevinkt zit je in elk geval warm, en veilig.
