Het sinterklaasbakken komt eraan, en dan duik je de voorraadkast in. Achterin ligt een doosje bakpoeder waarvan je echt niet meer weet wanneer je het gekocht hebt. Kan dat nog? Good Housekeeping legde op 12 november uit hoe je dat in een minuut controleert. Het mooie is dat je er niets anders voor nodig hebt dan een glas warm water. Ik zet de test hier op een rij, vertaald naar de zakjes bakpoeder die wij in Nederland in de kast hebben, en ik leg uit wat er misgaat als je bakpoeder niet meer werkt.
Wordt bakpoeder slecht?
Niet zoals melk of brood. Bakpoeder gaat niet schimmelen of stinken, maar het verliest langzaam zijn kracht. In het stuk van Good Housekeeping noemt de Amerikaanse fabrikant Clabber Girl een houdbaarheid van maximaal 18 maanden voor een dichte verpakking en zes maanden na openen. Dat gaat over hun eigen product in de Verenigde Staten, dus kijk voor jouw bakpoeder naar de datum op de verpakking.
Waarom het zwakker wordt, zie je als je naar de ingrediënten kijkt. Op een pakje Backin van Dr. Oetker staan als rijsmiddelen difosfaten en natriumcarbonaten, met wat zetmeel. Dat zijn een zuur en een base die samen gas maken zodra ze nat worden. Vocht uit de lucht kan die reactie al stilletjes op gang brengen in je kast, en wat al gereageerd heeft, doet in je beslag niets meer. Daarom staat er op de verpakking ook koel en droog bewaren.
De test van een minuut
Good Housekeeping volgt het advies van Clabber Girl, en dat is heel eenvoudig.
- Doe een bodempje warm water in een glas, ongeveer een derde kopje (zo’n 80 milliliter).
- Roer er een theelepel bakpoeder door.
- Bruist het meteen flink, dan is je bakpoeder nog goed.
- Komen er weinig of geen belletjes, dan heeft het zijn kracht verloren en kun je beter een nieuw pakje kopen.
Azijn heb je bij deze test niet nodig. Bakpoeder heeft het zuur al in zich, dat zie je ook terug in die ingrediëntenlijst. Dat is meteen het verschil met baksoda: dat is alleen de base, dus die test je juist wel met een scheutje azijn of citroensap.
Gebruik warm water en geen koud water. Warmte versnelt de reactie, zodat je het verschil tussen goed en uitgewerkt meteen ziet. Zelf zou ik voor de test een theelepel nemen uit het zakje waar je toch al aan begonnen was, dan hoef je geen vers zakje open te maken.
Wat er gebeurt als het niet meer werkt
Bakpoeder zorgt voor de luchtigheid. Het gas dat ontstaat zet de belletjes in je beslag uit, en in de oven worden die vastgezet. Werkt het niet meer, dan krijg je een cake die nauwelijks rijst, een dichte en zware kruim, en koekjes die plat en hard uit de oven komen in plaats van een beetje op te bollen.
Het is niet gevaarlijk om oud bakpoeder te gebruiken. Je baksel wordt er alleen niet lekker van. En dat is zonde van je boter, eieren en een middag in de keuken. Nicole Papantoniou van het testlab van Good Housekeeping is daar streng in: zij houdt de houdbaarheidsdatum gewoon aan, zodat je er niet pas achter komt als het te laat is. Ik zit er een beetje tussenin. Ligt de datum net achter je, doe dan de test. Bruist het nog flink, dan bak je gewoon door.
Rekenen met Nederlandse zakjes
De meeste recepten in Nederland rekenen met zakjes. Bij Backin staat dat één zakje van 16 gram genoeg is voor 500 gram bloem, en in een pakje zitten er vijf. De bedoeling is dat je het bakpoeder eerst door de gezeefde bloem mengt en pas daarna de rest toevoegt. Zo verdeelt het zich gelijkmatig.
Een half gebruikt zakje vouw je goed dicht en bewaar je in een afgesloten pot of doosje. Dan blijft het vocht eruit. Bij twijfel is de watertest er weer.
Houd ook in je achterhoofd dat zelfrijzend bakmeel al een rijsmiddel bevat. Ligt dat al lang in de kast, dan kan het ook aan kracht verliezen. Hoe lang gewone bloem goed blijft, lees je in mijn stuk over hoe lang bloem houdbaar is.
Nu het sinterklaasbakken begint
Voor kruidnoten, speculaas of een taart voor 5 december is een minuut testen niets vergeleken met een mislukte bakplaat. Doe het dus voordat je begint, niet als het deeg al klaar is. Zoek je nog ideeën voor die avond zelf, kijk dan bij wat je op pakjesavond eet.
