Staat er bij jou ook een kerstcactus op de vensterbank die het hele jaar weinig aandacht krijgt? Dan is dit het moment om er even naar te kijken. Of hij in december vol bloemen staat, wordt namelijk niet in december beslist, maar in de weken ervoor. Good Housekeeping zette op 8 november de verzorging van deze planten op een rij in een artikel met tuinbouwkundige Justin Hancock van kwekerij Costa Farms. Ik heb zijn advies vertaald naar een gewone Nederlandse woonkamer in november, met graden Celsius in plaats van Fahrenheit.
Is het wel een kerstcactus?
Eerst iets wat veel mensen niet weten. Wat in de winkel als kerstcactus wordt verkocht, is lang niet altijd de echte kerstcactus. Er zijn twee nauw verwante soorten. De echte kerstcactus heet Schlumbergera × buckleyi, de andere is Schlumbergera truncata, die in Amerika Thanksgiving cactus heet omdat hij eerder bloeit, rond eind november. Volgens Hancock verkopen winkels ze allebei vaak gewoon onder de naam kerstcactus of feestdagencactus, en daar komt de verwarring vandaan.
Het verschil zie je aan de platte stengeldelen, die de meeste mensen voor blaadjes aanzien. Bij truncata lopen de randen uit in scherpe puntjes die op kleine doorntjes lijken. Bij de echte kerstcactus zijn de randen glad, golvend of geschulpt. Ook de vorm van de plant helpt. De vroege soort groeit meer rechtop en buigt pas later over, de echte kerstcactus hangt van nature over de rand van de pot.
Waarom dat ertoe doet: de vroege soort bloeit meestal in november, de echte kerstcactus van eind november tot in december. Heb je de vroege soort en zie je nu al knoppen, dan ligt hij gewoon op schema. Wel zegt Hancock erbij dat kwekers in hun kassen met licht en temperatuur spelen, waardoor de bloeitijd van een gekochte plant niet altijd iets zegt over de soort.
Het geheim zit in donker en koel
Deze cactussen zetten hun knoppen niet zomaar. Vanaf half september gaan ze volgens Good Housekeeping in de fase waarin ze knoppen aanmaken. Daarvoor hebben ze twee dingen nodig: ongeveer 13 uur donker per nacht en een koelere temperatuur, tussen ongeveer 13 en 18 graden.
Dat donker klinkt in november makkelijk, want buiten is het al vroeg donker. Alleen is het binnen dat niet. Een cactus die in de woonkamer staat, krijgt ’s avonds het licht van lampen, de tv en tegenwoordig ook de kerstverlichting die steeds eerder aangaat. Voor de plant telt dat als dag. Heb je net nieuwe kerstverlichting rond het raam gehangen, zet de cactus dan liever niet midden in die lichtjes.
Wat je in november concreet kunt doen:
- Zet de plant op een plek waar ’s avonds geen lamp brandt, zoals een slaapkamer, logeerkamer of een koelere gang met een raam.
- Kies een plek die koeler is dan de woonkamer, maar niet koud. Tussen de 13 en 18 graden is het doel.
- Houd hem uit de buurt van de verwarming, want daar wordt het te warm en te droog.
- Zie je knoppen, dan kan hij terug naar een plek waar je er meer van ziet, zolang het daar licht maar niet heet is.
Licht overdag, maar geen felle zon
Overdag wil de plant juist wel licht, alleen niet te fel. Deze cactussen komen niet uit de woestijn maar uit het tropisch regenwoud, waar ze op bomen groeien. Hancock omschrijft het goede licht als licht waarin de plant een middelmatige tot duidelijke schaduw werpt, een groot deel van de dag. Felle middagzon direct door het glas vinden ze niet prettig. Een paar stappen van het raam af, een vitrage ervoor of een grotere plant als schaduw ervoor lost dat op.
Krijgt de plant te weinig licht, dan blijft hij meestal wel leven, maar bloeit hij minder of laat hij knoppen vallen. Dat is dus het tweede waar je in november op let: donkere nachten, maar lichte dagen.
Water en vocht, juist in de stookmaanden
Omdat deze cactussen in het wild op bomen groeien, kunnen ze slecht tegen te veel water. Hancock raadt aan pas water te geven als ongeveer het bovenste kwart van de potgrond droog aanvoelt. Steek dus gewoon een vinger in de grond voordat je de gieter pakt. Laat de pot ook nooit in een laagje water in de sierpot of op het schoteltje staan, want natte voeten leiden tot wortelrot.
De grond moet goed doorlaten en mag licht zuur zijn. Een cactus- of vetplantengrond met wat perliet erdoor werkt volgens de bron goed. Verpotten hoef je nu niet te doen, de plant heeft zijn energie nodig voor de knoppen.
Dan de lucht. Het verschil met een gewone cactus is dat deze juist van een vochtige omgeving houdt. In de winter, als de verwarming aanstaat, wordt de lucht in huis droog. Good Housekeeping noemt een paar manieren om dat op te vangen: de plant in een van nature vochtiger kamer zetten, hem groeperen met andere planten, een schoteltje met kiezels en water eronder, of een kleine luchtbevochtiger in de buurt. Over dat laatste schreef ik eerder al, in mijn stuk over een luchtbevochtiger tegen droge lucht in huis. Let er wel op dat een vochtige vensterbank weer andere zorgen geeft, zoals condens en schimmel.
En na de feestdagen?
Als de bloemen uitgebloeid zijn, hoeft de plant niet weg. Je kunt hem volgend jaar gewoon weer laten bloeien. Van april tot en met september is het groeiseizoen. Dan houdt hij van warmte, zo rond de 21 tot 27 graden, en een vochtige omgeving. In de zomer mag hij zelfs naar buiten, op een schaduwrijke plek. Zakt de temperatuur buiten onder de 10 graden, dan moet hij weer naar binnen. En vanaf half september begin je opnieuw met koelere, donkere nachten.
Twijfel je welke soort je wilt kopen nu ze weer volop in de winkels staan? Hancock kiest zelf voor de vroege soort, omdat die makkelijker te vinden is en in meer kleuren bestaat, van rood en roze tot oranje en wit. Wie beide in huis zet, heeft volgens hem van de herfst tot ver in de winter bloemen in de vensterbank.
