De pil is voor veel vrouwen iets wat je op je zestiende begint en daarna jarenlang slikt zonder er nog bij stil te staan. Een strip naast de tandenborstel, klaar. Toch merken steeds meer vrouwen dat de pil niet alleen hun cyclus regelt, maar ook iets doet met hun stemming, hun zin in seks en hoe ze zich voelen. Vriendin zette daar op 2 oktober een groot stuk over online, met hormoononderzoeker Estrella Montoya en Karin van der Velde van Rutgers. Ik zet de feiten op een rij, en vooral wat je ermee kunt als je jezelf erin herkent.
Wat de pil met je doet
De gewone pil, de combinatiepil, bevat twee hormonen die je eigen hormoonschommelingen dempen. Zo voorkomt hij een eisprong. Maar diezelfde hormonen werken niet alleen in je baarmoeder. Ze hebben ook invloed op je brein, en dus op hoe je je voelt.
Dat is geen nieuw randverhaal. Op Thuisarts, de site die huisartsen zelf maken, staan somber zijn en minder zin in seks gewoon in het rijtje bijwerkingen, naast hoofdpijn, pijnlijke borsten en wat bloedverlies tussendoor. Thuisarts zegt er ook bij dat die klachten vooral in de eerste maanden voorkomen en vaak na een paar maanden weer weggaan. En dat je er ook helemaal nergens last van kunt hebben.
Wat in het Vriendin-stuk naar voren komt, is dat die invloed op de psyche lang onderbelicht is gebleven. Van der Velde legt uit dat medisch onderzoek decennialang vooral op mannen gericht was, en dat er nu veel meer bekend is dan tien jaar geleden. Volgens haar ervaart ongeveer een op de drie vrouwen bijwerkingen van de pil, maar dat betekent niet dat de pil ongezond is. Hoe je erop reageert verschilt per persoon, per type pil en per levensfase.
Minder pieken, en minder dalen
Het interessante is dat het effect twee kanten op werkt. Zonder pil gaat je stemming mee met je cyclus. Rond de eisprong voelen veel vrouwen zich energieker en hebben ze meer zin in intimiteit, terwijl de dagen voor de menstruatie vaak zwaarder zijn. De pil strijkt die golven glad.
Voor de ene vrouw is dat een zegen. Wie last heeft van heftige stemmingswisselingen of PMS, kan zich met de pil juist stabieler voelen. Montoya zegt in het stuk dat het voor vrouwen die de schommelingen als heftig ervaren gunstig kan zijn dat alles wat minder intens wordt. Voor een ander voelt diezelfde demping als vlakheid. Minder hoogtepunten, minder zin, een soort mat gevoel waar je de vinger niet op kunt leggen. In het boek van Montoya noemt ongeveer de helft van de vrouwen die stopten emotionele bijwerkingen als belangrijkste reden.
Een fabel die het stuk netjes onderuit haalt, is dat de pil je stressbestendiger maakt. Je gevoelens worden iets minder intens, maar dat is iets anders dan beter tegen stress kunnen. Er is volgens het artikel zelfs onderzoek dat wijst op een sterkere lichamelijke stressreactie bij pilgebruikers, al zeggen de experts er eerlijk bij dat daar meer onderzoek naar nodig is.
En nog iets wat veel vrouwen niet weten. Niet elke pil is hetzelfde. Het type hormoon verschilt per merk, en volgens het stuk kan een pil met levonorgestrel bij sommige vrouwen de zin in seks verminderen. Dat is precies waarom het zinvol is om met je huisarts naar een ander type te kijken als je ergens last van hebt, in plaats van te denken dat de pil nu eenmaal zo is.
Herken je jezelf hierin
Dan is het verleidelijk om meteen te stoppen. Doe dat niet halsoverkop. Een paar stappen die Van der Velde en Thuisarts aanraden, op een rij.
- Houd het een tijdje bij. Schrijf op wanneer je met de pil begon, hoe je je voelt en of klachten terugkomen. Een cyclus-app of een notitie in je telefoon is genoeg. Dan heb je bij de huisarts een concreet verhaal in plaats van een vaag gevoel.
- Geef het de eerste maanden de tijd. Ben je net begonnen, dan kunnen klachten nog wegtrekken. Thuisarts noemt standaard een controle bij de huisarts na drie maanden.
- Praat met je huisarts. Thuisarts zegt het zonder omwegen. Heb je last van bijwerkingen, maak dan een afspraak. Er zijn andere pillen, en er zijn andere middelen.
- Stop nooit zonder vervanging. Wil je weten hoe je je zonder pil voelt, gebruik dan in die periode wel een ander voorbehoedmiddel. Van der Velde ziet juist in de overgang tussen twee methodes vaak onbedoelde zwangerschappen ontstaan.
- Reken op een paar maanden. Volgens Van der Velde duurt het ongeveer drie maanden voordat je lichaam weer in zijn eigen hormonale ritme zit. Pas daarna kun je echt vergelijken.
Belangrijk om erbij te zeggen. Voel je je al langere tijd somber, slaap je slecht of heb je nergens meer zin in, ga dan sowieso naar je huisarts, of het nu met de pil te maken heeft of niet. Zeker nu de dagen korter worden kan er meer meespelen. In mijn stuk over de herfstblues schreef ik al over die seizoensdip, maar een dip die blijft hangen hoort bij een arts, niet bij een kaarsje.
Waarom steeds meer vrouwen kiezen voor iets anders
De pil is minder vanzelfsprekend dan vroeger. Montoya spreekt in het stuk van hormoonmoeheid. Vrouwen zetten vraagtekens bij jarenlang pilgebruik en kiezen vaker voor een koperspiraal, condooms of natuurlijke methodes. Ook willen meer vrouwen hun eigen cyclus juist leren kennen, in plaats van hem te onderdrukken.
Dat vind ik een goede ontwikkeling, zolang het een bewuste keuze blijft. De pil is geen boosdoener. Volgens Van der Velde zijn er geen schadelijke langetermijneffecten bekend en stoppen werking en bijwerkingen zodra je stopt. Voor veel vrouwen werkt hij prima, en een flink deel slikt hem juist vanwege de prettige effecten op hun menstruatie. Maar het is ook geen snoepje zonder gevolgen. Wie merkt dat ze zichzelf een beetje kwijt is, mag daar serieus mee naar de huisarts. Welke middelen er zijn en wat bij je past, lees je ook op de keuzepagina van Thuisarts over voorbehoedmiddelen.
