De dertienwekenecho wordt geen vast onderdeel van de zwangerschapscontroles. Minister Sophie Hermans van Volksgezondheid maakte dat op 12 oktober bekend in een Kamerbrief, meldde het RIVM een dag later. Ze volgt daarmee het advies dat de Gezondheidsraad in september gaf. Zwangeren kunnen nog tot 1 januari 2028 voor de echo kiezen. Daarna stopt het aanbod.
Voor wie nu zwanger is of dat de komende tijd hoopt te worden, roept dat vragen op. Kun je de echo nog krijgen, wat blijft er over en waar ga je heen met je twijfels? Hieronder staat het op een rij.
Waarom de echo verdwijnt
De dertienwekenecho is een medisch onderzoek naar lichamelijke afwijkingen bij het ongeboren kind, vroeg in de zwangerschap. Sinds 1 september 2021 wordt hij in Nederland aangeboden, maar alleen als onderdeel van een wetenschappelijke studie, de IMITAS-studie. Die onderzocht de voor en nadelen van de echo en hoe zwangeren, partners en zorgverleners hem ervaren.
Het voordeel is dat ouders eerder iets weten over de gezondheid van hun kind, en meer tijd hebben om na te denken als er iets ernstigs wordt gevonden. Het nadeel is volgens het RIVM dat de uitslagen in het eerste jaar van de studie vaak niet klopten. Vriendin zette de cijfers uit dat eerste jaar op een rij. Er werden 129.704 echo’s gemaakt en daarbij werden 531 afwijkingen ontdekt. Tegelijk kregen 775 vrouwen te horen dat er mogelijk iets was, terwijl dat achteraf niet zo bleek. En bij 1164 zwangerschappen werd een afwijking gemist, al waren de meeste daarvan na dertien weken ook nog niet te zien.
Die 775 vrouwen zijn wat mij het meest bijblijft. Dat zijn weken van zorgen voor niets, in een periode waarin je al zoveel aan je hoofd hebt. Ik snap waarom de Gezondheidsraad de voordelen daar niet tegen vond opwegen.
Kun jij hem nog krijgen?
Tot 1 januari 2028 blijft de echo aangeboden, en tot die tijd bereiden het RIVM en zijn partners de afbouw voor. Wat je daarbij moet weten, staat op pns.nl, de site over prenatale screening. De echo kan alleen in een vast venster, van 12 weken en 3 dagen tot en met 14 weken en 3 dagen zwangerschap. Je doet dan mee aan de IMITAS-studie, en het gesprek vooraf en de echo zelf kosten je niets. Vervolgonderzoek gaat soms wel van je eigen risico af.
Het venster is dus de rekensom die ertoe doet. Ben je nu zwanger, dan valt je dertiende week ruim voor 2028 en verandert er voor jou niets. Wordt je zwangerschap pas in de loop van 2027 een feit, kijk dan of je venster van 12 weken en 3 dagen tot 14 weken en 3 dagen nog voor 1 januari 2028 valt. Twijfel je of dat lukt, vraag het dan meteen bij je eerste afspraak aan je verloskundige. Hoe de overgang precies geregeld wordt, is nog niet bekendgemaakt.
Wat er blijft
De twintigwekenecho blijft gewoon bestaan. Volgens pns.nl lijken de twee onderzoeken veel op elkaar. Bij beide kijkt een echoscopist met een echo-apparaat of je kind lichamelijke afwijkingen heeft. Na dertien weken is een kind nog kleiner en minder ontwikkeld, dus is er minder te zien. Bij de dertienwekenecho kan de echoscopist ook niet zeggen of je een jongen of een meisje krijgt.
Vóór 2021 was de twintigwekenecho de eerste screeningsecho, en na 2027 wordt hij dat dus weer. Minister Hermans wil volgens Vriendin wel kijken naar andere manieren om het onderzoek aan het begin van de zwangerschap te verbeteren, en laat ook onderzoek doen naar de twintigwekenecho.
Waar je terechtkunt met vragen
Je eerste aanspreekpunt is je verloskundige of gynaecoloog. Bij het eerste bezoek vraagt je verloskundig zorgverlener of je meer wilt weten over de dertienwekenecho, en daarop volgt een uitgebreid gesprek. pns.nl geeft twee vragen mee om daarvoor alvast over na te denken. Hoeveel wil je tijdens de zwangerschap al weten over je kind? En wat wil je doen als je hoort dat je kind een lichamelijke afwijking heeft?
Die vragen blijven ook na 2027 even belangrijk, want ze gelden net zo goed voor de twintigwekenecho. Actuele informatie over de afbouw zet het RIVM op pns.nl. Wie nu zwanger is, kan in elk geval rustig kiezen. Het aanbod loopt nog ruim een jaar door.
