De eerste koude ochtenden zijn er, de verwarming slaat weer aan, en ineens wil iedereen aan tafel weer iets dat warm en stevig is. Het AD schreef er op 7 oktober over, onder de veelzeggende kop het is herfst, dus de stamppot kan op tafel. Bij ons thuis hoef je dat niet uit te leggen. Stamppot is het gerecht dat op een drukke dinsdag in één pan klaar is, waar de kinderen zonder morren van eten en waar je de volgende dag nog een bakje van over hebt. Hieronder vijf varianten, elk met een boodschappenlijstje voor vier personen, zodat je het hele rijtje gewoon in je supermarktapp kunt zetten.
Eerst even de basis
Voor elke stamppot geldt hetzelfde. Neem kruimige aardappelen, want die stampen mooi luchtig. Vastkokende aardappelen worden taai en plakkerig. Reken op ongeveer een kilo voor vier personen, en kook de groente zo veel mogelijk in dezelfde pan mee. Giet goed af, laat de pan even zonder deksel op het vuur staan zodat het laatste vocht verdampt, en stamp dan met een klont boter en een scheut warme melk. Koude melk maakt de stamppot lauw en een beetje grijs, warme melk houdt hem smeuïg.
Fijn bijkomend voordeel is dat je met stamppot ongemerkt veel groente eet. Het Voedingscentrum adviseert volwassenen om minstens 250 gram groente per dag te eten, en met een flinke pan boerenkool of hutspot zit je daar bij het avondeten al snel aan.
1. Boerenkool met rookworst
De klassieker, en wat mij betreft de echte opening van het seizoen. Boerenkool kun je gesneden en gewassen kopen, wat doordeweeks echt scheelt. Leg de kool bovenop de aardappelen en laat alles samen gaar worden in ongeveer twintig minuten. De rookworst warm je ondertussen in een pannetje heet water. Een beetje mosterd door de stamppot maakt hem net wat pittiger.
- 1 kilo kruimige aardappelen
- 500 gram gesneden boerenkool
- 1 rookworst (of een vegetarische)
- boter, melk, mosterd, peper en zout
- eventueel een zakje spekjes
2. Hutspot met gehaktballen
Hutspot is de vriendelijkste stamppot voor kinderen, want hij is zoet van de wortel en de ui. Gebruik voor het gemak een zak hutspotgroente uit de supermarkt, daar zitten wortel en ui al gesneden in. Draai er snel een paar gehaktballen bij, of koop ze kant-en-klaar bij de slager. Ik doe zelf altijd een snufje nootmuskaat door de hutspot, dat maakt hem af.
- 1 kilo kruimige aardappelen
- 1 zak hutspotgroente (ongeveer 750 gram)
- 500 gram rundergehakt, 1 ei en paneermeel
- boter, melk, nootmuskaat, peper en zout
3. Zuurkool met appel en spekjes
Zuurkool vindt niet iedereen meteen lekker, maar met appel erdoor wordt hij zachter en een beetje zoet. Bak de spekjes eerst uit, schep ze eruit en bak in het vet een in blokjes gesneden zure appel kort aan. De zuurkool kook je mee met de aardappelen. Stamp alles door elkaar en schep er op het laatst de spekjes en de appel door. Wie het niet te zuur wil, spoelt de zuurkool vooraf even af onder de kraan.
- 1 kilo kruimige aardappelen
- 500 gram zuurkool
- 2 zure appels, bijvoorbeeld Elstar of Goudreinette
- 150 gram spekjes
- boter, melk, peper
4. Andijviestamppot met kaas
Dit is de snelste van het rijtje, want de andijvie gaat er rauw doorheen. Kook en stamp de aardappelen, en schep op het laatst de fijngesneden andijvie erdoor. Door de warmte slinkt hij net genoeg, maar hij blijft fris en knapperig. Blokjes belegen kaas en uitgebakken spekjes maken het af. Bij ons is dit de stamppot voor de avond waarop ik eigenlijk geen zin heb om te koken.
- 1 kilo kruimige aardappelen
- 400 gram gesneden andijvie
- 150 gram belegen kaas in blokjes
- 150 gram spekjes, of een rookworst
- boter, melk, peper en zout
5. Pompoenstamppot met salie en geitenkaas
Voor wie de klassiekers al kent, is dit de herfstvariant. Kook blokjes pompoen mee met de aardappelen, een flespompoen of een kleine Hokkaido hoef je niet eens te schillen. Fruit wat salie in boter tot het knapperig is en stamp dat erdoor. Brokkel er bij het opscheppen zachte geitenkaas over. Heb je nog een halve pompoen liggen, dan vind je in ons stuk over pompoen uit de oven nog meer ideeën.
- 750 gram kruimige aardappelen
- 600 gram pompoen in blokjes
- een bosje verse salie
- 100 gram zachte geitenkaas
- boter, peper en zout
Slim met restjes en de vriezer
Stamppot laat zich prima invriezen, dus ik maak vaak gewoon de dubbele hoeveelheid. Laat hem helemaal afkoelen, doe hem in een platte bak en hij gaat zo een paar maanden mee. Andijvie is de uitzondering, want rauwe andijvie wordt na het ontdooien slap. Restjes stamppot kun je de volgende dag ook in een koekenpan met een klontje boter tot een krokante koek bakken. Heb je na de stamppot nog trek in iets anders Hollands, dan is een pan snert de logische volgende stap van het seizoen.
