Er is deze week ineens veel te doen over luiers. Niet over welk merk het minst lekt, maar over de vraag waar ze straks in moeten. Er liggen plannen om luiers en incontinentiemateriaal apart in te zamelen, en dat betekent voor een heleboel huishoudens een extra zak, een extra ritje en mogelijk een hogere rekening.
Ik snap de verontwaardiging, maar ik heb er weinig aan. Wat ik wél wil weten: wat is er nu al besloten, wat verandert er echt in mijn keuken en mijn bijkeuken, en wat kan ik daar vandaag alvast aan doen? Dat zet ik hieronder op een rij.
Waar het plan over gaat
De kern is dat producenten meer verantwoordelijk worden voor wat er met luiers gebeurt nadat ze gebruikt zijn. Dat heet uitgebreide producentenverantwoordelijkheid, en het bestaat al voor bijvoorbeeld verpakkingen en batterijen. Luiers en incontinentiemateriaal vormen een flink deel van het restafval, en dat afval verbranden is duur en verre van duurzaam.
Om het te kunnen recyclen moet het los van de rest worden ingezameld. Verschillende gemeenten kijken daarom naar aparte inzameling, bijvoorbeeld via inzamelpunten in de wijk. Damespraatjes zette maandag op een rij wat dat betekent voor ouderen die dagelijks incontinentiemateriaal gebruiken, en legde precies de vinger op de zere plek: met een zak gebruikte luiers door de straat lopen is voor veel mensen geen kleinigheid. De Telegraaf kopte dat jonge ouders en ouderen er door het plan honderden euro’s per jaar op achteruit kunnen gaan.
Belangrijke nuance, en die raakt vaak zoek in de opwinding: dit is beleid in wording. Je hoeft morgen niet met een zak luiers de deur uit. Maar het is wel het soort verandering dat er in stapjes doorheen glipt, en dan sta je er over een jaar mee in je bijkeuken.
Wat het bij jou thuis betekent
Praktisch komt het op drie dingen neer.
- Een extra stroom afval in huis. Waar de luier nu in de restafvalzak verdwijnt, komt er straks een aparte bak of zak bij. Ruimte in de bijkeuken is voor de meeste mensen het eerste probleem, geur het tweede.
- Wegbrengen in plaats van aan de weg zetten. Bij inzameling via een wijkpunt loop of rijd je ernaartoe. Voor een gezin met een baby is dat vervelend. Voor iemand met een rollator of zonder auto is het iets anders dan vervelend.
- De prijs. Als producenten voor de verwerking gaan betalen, komt dat vrijwel zeker terug in de winkelprijs. Dat treft precies de groep die er niets aan kan veranderen, want incontinentiemateriaal is geen product dat je even laat staan.
Wat je nu al kunt regelen
Wachten tot het zover is, is de duurste optie. Vier dingen die vandaag al zin hebben.
Kijk wat jouw gemeente doet. Aparte luierinzameling bestaat op sommige plekken al, en soms is er een aparte bak op aanvraag of een inzamelpunt bij de milieustraat of het consultatiebureau. Zoek op de site van je gemeente op “luiers” en je weet binnen twee minuten of dit voor jou al speelt.
Reken uit wat je nu betaalt. Voordat je straks kunt zeggen dat het duurder is geworden, moet je weten wat het nu kost. Noteer een maand lang wat er aan luiers of incontinentiemateriaal doorheen gaat en tegen welke prijs per stuk. Dat maakt ook meteen zichtbaar of een grootverpakking of een abonnement bij een drogist voordeliger uitpakt dan losse pakken.
Los het geurprobleem nu al op. Een aparte emmer met deksel en pedaal, op een koele plek en niet naast de verwarming, scheelt meer dan welk luchtverfrisser dan ook. Een laagje krantenpapier onderin neemt vocht op. Dit heb je straks toch nodig, dus je koopt het niet voor niets.
Denk mee over minder. Voor baby’s zijn wasbare luiers voor sommige gezinnen te doen, zeker in de fase dat je toch al elke dag een was draait. Voor incontinentiemateriaal ligt dat anders: daar gaat het eerder om de juiste maat en het juiste absorptieniveau, zodat je er niet twee gebruikt waar er één had gekund. Vraag daar gerust naar bij de apotheek of de thuiszorg, want dat scheelt geld en afval tegelijk.
Wat ik ervan vind
Ik ben helemaal voor minder restafval. Maar een regeling die alleen op papier klopt, is nog geen regeling. Wie dagelijks incontinentiemateriaal gebruikt, heeft recht op een oplossing waar geen buurt bij hoeft mee te kijken, en dat is precies het punt dat in dit plan nog niet is opgelost. Ophalen aan huis, in een neutrale gesloten bak, kost meer dan een verzamelpunt. Alleen is een verzamelpunt dat de helft van de doelgroep niet durft te gebruiken uiteindelijk het duurst.
Tot die knoop is doorgehakt: houd de brief van je gemeente in de gaten, want die valt eerder op de mat dan het landelijke besluit. En als je toch bezig bent met wat er in huis rondslingert aan afval en spullen, dan is een schoonmaakschema dat bij jouw huishouden past een prettiger project dan je zou denken.
