De wekker gaat, je kijkt naar het raam en het is pikkedonker. Op dit moment in het jaar komt de zon pas na achten op, en dat voel je. Zondag 25 oktober gaat de klok een uur terug en dan wordt het ineens een stuk lichter als je opstaat. Fijn, maar niet voor lang. Ik heb de tijden van zonsopkomst erbij gepakt om te zien hoeveel lucht de wintertijd je eigenlijk geeft, en wat je daarna kunt doen om toch makkelijker uit bed te komen.
Zondag gaat de klok een uur terug
De zomertijd eindigt in de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober. Om drie uur ’s nachts wordt het weer twee uur, zo zet Rodi Media het nog even op een rij. Je telefoon en laptop doen dat zelf. De klok op de oven, de magnetron, de auto en die ene ouderwetse wekker moet je met de hand terugzetten. Je slaapt die nacht in theorie een uur langer, al merken kinderen en huisdieren dat meestal niet op tijd.
Hoeveel lichter worden de ochtenden echt?
Het KNMI publiceert elk jaar een tabel met de tijden van zonsopkomst en zonsondergang voor het midden van het land. In de tabel voor 2026 zie je precies wat er zondag gebeurt. Ik heb er een paar data uitgehaald.
| Datum (2026) | Zon op | Zon onder |
|---|---|---|
| za 24 oktober (zomertijd) | 08.20 | 18.27 |
| zo 25 oktober (wintertijd) | 07.22 | 17.25 |
| 1 november | 07.35 | 17.12 |
| 15 november | 08.00 | 16.49 |
| 27 november | 08.20 | 16.35 |
| 21 december | 08.46 | 16.30 |
| 31 december | 08.48 | 16.38 |
Van zaterdag op zondag verschuift de zonsopkomst in een keer van 08.20 naar 07.22 uur. Wie om zeven uur opstaat, ziet de eerste dagen dus al schemer als hij met zijn koffie in de keuken staat. Maar de zon komt elke dag weer iets later op. Half november zit je alweer op acht uur, en rond 27 november komt de zon net zo laat op als nu, om 08.20 uur. Daarna gaat het nog verder richting 08.48 uur op oudjaarsdag.
Het voordeel van de wintertijd duurt in de ochtend dus maar een week of vier. En het wordt betaald aan de andere kant van de dag, want zondag gaat de zon al om 17.25 uur onder. Voor wie ’s avonds nog naar buiten wil, is dat meteen de grootste verandering.
Wat helpt als het daarna toch weer donker is
Vriendin zette zes manieren om makkelijker op te staan op een rij. Ik loop ze langs met wat ik er zelf van vind, want ze worden juist eind november, als de lichte weken voorbij zijn, belangrijk.
De eerste en volgens mij de beste is meteen voor licht zorgen. Een wake-up light wordt voor je wekker langzaam feller, een beetje zoals een zonsopkomst. Heb je slimme lampen, dan kun je die rond je wektijd ook langzaam laten opgloeien. En anders gewoon meteen een paar lampen aan als de wekker gaat, in plaats van nog tien minuten in het donker te liggen. Zodra het buiten licht wordt, gaan de gordijnen open. Juist dat ochtendlicht vertelt je lichaam dat de dag begonnen is.
Daarnaast raadt Vriendin aan om je telefoon of wekker buiten handbereik te leggen, zodat je echt uit bed moet om hem uit te zetten. Dat werkt, als je daarna niet weer onder de dekens kruipt. Ook de avond ervoor alvast kleding, tas en lunch klaarzetten scheelt ’s ochtends veel nadenken. En iets kleins om naar uit te kijken, zoals je favoriete koffie of een podcast onder de douche, maakt het warme bed verlaten net iets aantrekkelijker.
De tip die ik het lastigst vind, is een vast ritme, ook in het weekend. Wie zaterdag en zondag uren uitslaapt, heeft maandag een soort minijetlag. Juist het weekend van de klokwissel is daarvoor een goed moment om te beginnen. Je hebt zondag toch al een extra uur, dus sta op je gewone tijd op en gebruik dat uur voor iets wat je anders niet doet. Tot slot helpt even bewegen, rekken naast je bed of een klein rondje buiten, om sneller wakker te worden.
De wissel zelf soepel laten verlopen
Een uur terug is voor de meeste volwassenen de makkelijkste kant van de klokwissel. Wie jonge kinderen heeft, weet dat het anders voelt, want die worden zondag gewoon om hun oude tijd wakker, en dat is dan een uur vroeger op de klok. Sommige ouders schuiven daarom in de dagen ervoor bedtijd steeds een kwartiertje op. Anderen nemen het gewoon voor lief en zijn na een paar dagen weer in het ritme.
Voor jezelf geldt eigenlijk hetzelfde. Ga zaterdag op je gewone tijd naar bed en zet de klokken voor het slapen alvast terug, dan word je zondag niet verrast door een magnetronklok die een uur voorloopt. En geniet van die eerste lichte ochtenden, want eind november is het weer net zo donker als nu.
Merk je dat de korte dagen je meer doen dan alleen moeite met opstaan, dan heb ik eerder geschreven over herfstblues en hoe je het thuis gezellig maakt als de avonden lang worden.
